اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder) یک اختلال رشدی عصبی است که میتواند بر نحوه برقراری ارتباط، تعامل اجتماعی، رفتار و شیوه پردازش اطلاعات در کودکان تأثیر بگذارد. نشانههای این اختلال معمولاً در سالهای ابتدایی زندگی ظاهر میشوند، اما شدت و نوع علائم در هر کودک میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل، شناخت نشانههای اولیه و توجه به تغییرات رفتاری و ارتباطی کودک از اهمیت ویژهای برخوردار است.برخی از کودکان ممکن است در زمینه برقراری ارتباط غیرکلامی، تماس چشمی، پاسخ دادن به نام، استفاده از حرکات و اشارات، بازی با اسباببازیها و تعامل با اطرافیان تفاوتهایی با روند معمول رشد نشان دهند. همچنین از دست دادن برخی مهارتها یا واژگانی که کودک پیشتر کسب کرده است، میتواند از نشانههایی باشد که نیازمند بررسی تخصصی است.وجود یک یا چند مورد از نشانههای زیر بهتنهایی به معنای ابتلای کودک به اوتیسم نیست؛ بلکه این علائم باید در کنار سایر ویژگیهای رشدی کودک و توسط متخصصان مربوطه ارزیابی شوند. تشخیص زودهنگام و آغاز بهموقع مداخلات تخصصی میتواند نقش مهمی در حمایت از روند رشد و افزایش توانمندیهای کودک داشته باشد.
برخی از نشانههای قابل توجه در سالهای ابتدایی رشد
- کودک صدای غان و غون یا صداهای ارتباطی متناسب با سن خود تولید نمیکند.
- برای درخواست یا بهدست آوردن اشیاء، به آنها اشاره نمیکند.
- اشیاء را برای نشان دادن یا جلب توجه والدین و بزرگسالان بالا نمیگیرد.
- از حرکات ارتباطی مانند دست تکان دادن یا بایبای کردن استفاده نمیکند.
- علاقه یا توجه محدودی به افراد و اطرافیان نشان میدهد.
- با اسباببازیها به شکل بسیار تکراری و محدود بازی میکند.
- هنگام برقراری ارتباط با دیگران، تماس چشمی محدودی دارد یا از تماس چشمی استفاده نمیکند.
- به جهتی که یک بزرگسال به آن اشاره میکند، نگاه نمیکند.
- تنها با تعداد محدودی از اسباببازیهای مورد علاقه خود بازی میکند.
- در مقایسه با افراد، علاقه بیشتری به اشیاء نشان میدهد.
- از حرکات یا رفتارهای اجتماعی و ارتباطی متناسب با سن خود استفاده نمیکند.
- برخی مهارتها یا واژگانی را که پیشتر به دست آورده بود، از دست میدهد یا دیگر از آنها استفاده نمیکند.
- هنگام صدا زدن نام خود، واکنش مناسبی نشان نمیدهد.
